فواید ورزش برای کودکان، متأسفانه کودکان امروز دچار پدیدهای خاموش اما بسیار خطرناک به نام فقر حرکتی شدهاند. ساعتها یکجا نشینی به دلیل تماشای تلویزیون، بازیهای رایانهای، استفاده از تلفن همراه و تبلت و حتی یکجانشینی ناشی از کلاسهای فوق برنامه درسی از دلایل عمده سوق کودکان به سمت فقر حرکتی شده است. میزان بیتحرکی در کودکان زیر 12 سال اروپایی بین 3 تا 9 ساعت در روز گزارش شده است و اگرچه آمار دقیقی از این میزان در کودکان ایرانی وجود ندارد اما به نظر نمیرسد شرایط بهتر از این مقدار باشد. همچنین مشخص شده است که بیش از 50 درصد کودکان، پس از بازگشت از مدرسه تحرک خاصی ندارند. از آنجا که استفاده از مدیاها مهمترین عامل بیتحرکی کودکان شناخته شده است، استفاده از آنها نهایتاً به 2 ساعت در روز توصیه شده است. جالب آنجا است که در کشوری همچون آلمان استفاده از مدیاها برای کودکان تنها 1 ساعت در روز توصیه شده است. چاقی، دیابت نوع دوم، بیماریهای قلبی- عروقی، کاهش اعتماد به نفس، مشکلات ارتوپدی و استخوانی تنها جزئی از عواقب فقر حرکتی و یکجا نشینی است. متأسفانه شیوع بیماری کووید-19 طی دو سه سال اخیر به شدت تحرک را از کودکان سلب نمود و امروزه شاهد نتایج اسفبار جسمی و روحی آن در میان کودکان هستیم. چاقی و افزایش وزن، عدم ارتباط مناسب با دوستان، گوشهگیری و مسائلی از این دست از پیامدهای کووید-19 است. مجموعه آی اسپورت شرایطی را فراهم آورده است که کودکان شما در محیطی آرام به فعالیت ورزشی خود ادامه بدهند. در این مجموعه ابتدا کودک شما ارزیابی میشود و بعد از ارزیابی، پکیج ورزشی متناسب با او انتخاب و با برنامه ریزی منظم شروع به فعالیت و ورزش میکند.
بر خلاف بزرگسالان، کودکان نمیتوانند زمانی را برای اجرای فعالیت ورزشی خود طراحی کنند. بلکه فعالیت، بازی و تحرک جزئی از زندگی آنان است. کودکان سعی میکنند در هر مکانی چه درمنزل و چه در ساعتهای خالی مدرسه به بازی و تحرک بپردازند؛ اما زمانی که فضا برای انجام آن محدود باشد، رفته رفته کودک نیز از اجرای آنها دلسرد شده و به سرگرمیهای کم تحرک و بیتحرک روی میآرود. اهمیت فعالیت بدنی در سنین پایین از آن جهت است که اگر فرد در دوران کودکی و نوجوانی به انجام فعالیت بدنی عادت کند، این رفتار در وی تثبیت شده و در دوران بزرگسالی نیز از تحرک کافی برخوردار خواهد بود.
شواهد نشان داده است که هرچه شدت فعالیت ورزشی بیشتر باشد، عواید سلامتی ناشی از آن نیز در کودکان بیشتر است. پیشرفت تحصیلی، بهبود کارآیی مغز، کاهش خطر ابتلا به چاقی، تقویت استخوانها و عضلات، تنظیم فشار خون، بهبود رشد بدن، تقویت سیستم ایمنی بدن، افزایش انگیزش، کاهش استرس و بهبود خلق و خوی از مهمترین فواید ورزش برای کودکان است. علاوه بر این مشاهده شده است که فعالیت ورزشی موجب کاهش افسردگی در کودکان میشود. تا کنون هیچگونه مطالعهای نشان نداده است که فعالیت ورزشی اثراتی مخرب همچون اختلالات رفتاری و اختلال در خواب کودکان ایجاد کند.
نکته مهم آن است که فعالیت ورزشی برای کودکان باید به صورت تفریح و سرگرمی باشد. ورزش کودکان باید به نحوی طراحی شود که کودک از اجرای آن لذت ببرد. طراحی ورزش کودکان مستلزم سن کودک است. بازی و فعالیتهای کودکانی که هنوز نمیتوانند راه بروند عمدتاً مبتنی بر توسعه مهارتهای حرکتی، تقویت عضلات و استخوانها و در نهایت توسعه مهارتهای شناختی و اجتماعی است. در کودکان زیر 7 سال که مهارت راه رفتن را فرا گرفتهاند، آموزش مهارتهای بنیادی اصلیترین هدف فعالیتهای جسمانی است. سن طلایی یادگیری این مهارتها 3 الی 7 سال است که باید سعی شود مهارتهای بنیادی در قالب بازی به کودک آموزش داده شود. راه فتن، پریدن، دویدن، پرتاب کردن، سکسکه رفتن، یورتمه رفتن و سُر خوردن نمونههایی از مهارتهای بنیادی هستند که باید یک کودک تا 7 سال به طور کامل آنها را فرا گیرد. کودکان و نوجوانان بالای 7 سال، تا حدی قابلیت لازم را از لحاظ سیستمهای مختلف بدن برای اجرای مهارتهای ورزشی تیمی و انفرادی کسب کردهاند و یا در حال تکامل آنها هستند. بر اساس گزارش مرکز کنترل بیماریها و سازمان بهداشت جهانی، کودکان و نوجوانان باید روزانه حداقل 60 دقیقه فعالیت جسمانی داشته باشند. تمرینات هفتگی کودکان و نوجوانان باید ترکیبی از سه دسته فعالیتهای ورزشی مجزا برای تقویت سیستم قلبی – تنفسی، تقویت عضلات و تقویت استخوانها و مفاصل باشد. فعالیتهای هوازی (همچون پیادهروی سریع و دویدن)، تمرینات تقویت عضلانی (همچون ژیمناستیک) و تمرینات تقویت استخوانها و مفاصل (همچون طناب زدن) از طرف مرکز کنترل بیماریها به کودکان توصیه شده است، اما مشخص نیست کودکان امروز ما به چه میزان از این دستورالعمل پیروی میکنند.
سخن آخر:
اگر بخواهیم که به طور کامل و خلاصه فواید ورزش برای کودکان را شرح دهیم باید به مواردی چون، سلامت مغز و کاهش افسردگی، بهبود تمرکز و حافظه، سلامت قلب و ریه، تقویت عضلات، سلامتی طولانی مدت از جمله پیشگیری از دیابت، تنظیم فشار و قند خون، کنترا وزن و تقویت استخوان ها اشاره کرد.
