منظور از شیوه زندگی چیست؟پیش از آنکه به فواید یک شیوه زندگی فعال برای کودکان بپردازیم، بهتر است با مفهوم شیوه زندگی (Life style) آشنا شویم. شیوه زندگی یک فرد یا گروهی از افراد، شرایط زندگی، رفتار و عاداتی است که مختص آنها است یا توسط خود انتخاب میشود. بر اساس تعریفی دیگر، عادات، نگرشها، سلایق، معیارهای اخلاقی، سطح اقتصادی و غیره که روی هم رفته شیوه زندگی یک فرد یا گروه را تشکیل میدهند.
منظور از شیوه زندگی فعال برای کودکان چیست؟
منظور از شیوه زندگی فعال به این معنی است که کودک شما در طول روز فعالیت بدنی انجام دهد. هر فعالیتی که کودک شما را به حرکت وادار کند، بخشی از یک شیوه زندگی فعال است. فعالیتهای بدنی با انواع دیگر فعالیتها مانند کتاب خواندن متفاوت است. به فعالیتهایی مثل مطالعه، تماشای تلویزیون و کار با رایانه، فعالیتهای کمتحرک گفته میشود و افرادی که چنین شیوه زندگی را انتخاب میکنند، یک شیوه زندگی کمتحرک دارند.
از نظر علمی فعالیتهای حرکتی ما در شبانه روز عمدتاً فعالیتهای بدنی (Physical Activity) هستند و برخی افراد فعالیت ورزشی (Exercise) نیز انجام میدهند. این دو واژه با هم متفاوتند به طوری که طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، منظور از فعالیت بدنی هر حرکت بدنی است که توسط ماهیچههای اسکلتی ایجاد میشود و به مصرف انرژی نیاز دارد – از جمله فعالیتهایی که حین کار، بازی، انجام کارهای خانه، مسافرت و درگیر شدن در فعالیتهای تفریحی انجام میشود. اولین تفاوت بین فعالیت بدنی و فعالیت ورزشی آن است که فعالیت ورزشی برنامهریزی شده، ساختار یافته و تکراری است و به طور خاص به منظور توسعه آمادگی بدنی در یک یا چند سیستم بدن (به عنوان مثال قلبی- عروقی و اسکلتی- عضلانی) انجام میشود. به عنوان مثال میتوان به ورزشهای قدرتی و/یا هوازی در ورزشگاه، دویدن آهسته یا دویدن منظم، دوچرخهسواری، شنا و ورزشهای گروهی اشاره کرد. با توجه به تعریف فعالیت بدنی و فعالیت ورزشی مشخص میشود اگرچه انجام هر دو آنها توسط کودکان بسیار ضروری است، اما متأسفانه برخی کودکان نه تنها فعالیت ورزشی انجام نمیدهند بلکه فعالیت بدنی آنها نیز بسیار کم است. این موضوع باعث میشود شیوه زندگی کودک از یک شیوه زندگی کمتحرک به سمت یک شیوه زندگی خطرناک بیتحرک پیش برود. شیوه زندگی بیتحرک به این معنی است که کودک شما در طول روز زیاد مینشیند یا حرکت نمیکند. یک شیوه زندگی فعال فواید زیادی دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
فواید یک شیوه زندگی فعال برای کودکان چیست؟
- کودک شما برای تمام عمر عادتهای خوبی در خود ایجاد میکند. یک شیوه زندگی فعال میتواند به کودک شما کمک کند تا عادتهای سالمی را برای ادامه در بزرگسالی ایجاد کند. کودکان به طور طبیعی فعال هستند و انرژی زیادی دارند. کودکان خود را تشویق کنید تا تمام روز فعال باشد.
- کودک شما ممکن است بتواند فعالیتهای روزانه را راحتتر انجام دهد. شیوه زندگی فعال به سلامت قلب، ریهها و عضلات کودک شما کمک میکند. شیوه زندگی فعال میتواند به کودک کمک کند تا بدون احساس خستگی، روز را پشت سر بگذارد.
- شیوه زندگی فعال به کنترل وزن کودک کمک میکند. فعالیت بدنی و فعالیت ورزشی به بدن کودک شما کمک میکند تا از کالریهایی که میخورد به جای ذخیره چربی استفاده کند. بدن کودک شما پس از فعال شدن به سوزاندن کالری با سرعت بیشتری ادامه میدهد.
- شیوه زندگی فعال میتواند سلامت کودک شما را افزایش دهد. فعالیت به کاهش خطر ابتلا به سرطان، بیماری قلبی، دیابت و سکته در کودک شما کمک میکند. شیوه زندگی فعال میتواند به کنترل فشار خون و سطح قند خون و کاهش کلسترول کمک کند. اگر کودک شما آرتریت نوجوانی دارد، فعالیت بدنی و فعالیت ورزشی میتواند به حرکت مفاصل او کمک کند تا راحتتر و با درد کمتری حرکت کند.
- بر اثر شیوه زندگی فعال، استخوانها و عضلات کودک شما قویتر میشوند. این امر به ویژه در دوران بلوغ و تغییرات بدن کودک شما بسیار مهم است. رشد و استحکام استخوانها و عضلات کودک شما در بزرگسالی به او کمک میکند.
- شیوه زندگی فعال میتواند به بهبود خلق و خوی کودک شما کمک کند. فعالیت بدنی و فعالیت ورزشی میتواند افسردگی و استرس را کاهش دهد یا از آن جلوگیری کند. فعالیت همچنین میتواند به بهبود خواب کودک شما کمک نماید.
خطرات یک شیوه زندگی کمتحرک برای کودکان چیست؟
مهمترین دستاورد کمتحرکی برای هر فرد به خصوص کودکان، چاقی و اضافه وزن است. چاقی و اضافه وزن پیامدهای خطرناکی از جمله دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی را در کودکان افزایش میدهد. سیستم ایمنی کودک شما نیز ضعیفتر میشود. این بدان معنی است که بدن کودک نمیتواند به خوبی با عفونتها مبارزه کند.
کودکان برای فعال کردن شیوه زندگی خود به چه میزان فعالیت ورزشی نیاز دارند؟
کودکان و نوجوانان باید حداقل 60 دقیقه در روز فعالیت ورزشی داشته باشند. مقدار مورد نیاز فعالیت ورزشی کودک شما به سن و سلامت کلی او بستگی دارد. اگر کودک شما اضافه وزن دارد، ممکن است به فعالیت بیشتری نیاز داشته باشد.
چگونه میتوان به ایجاد یک شیوه زندگی فعال برای کودکان کمک کرد؟
- به کودک خود در تعیین اهداف کمک کنید. چند هدف بلند مدت و چند هدف کوتاه مدت تعیین نمایید. به عنوان مثال، کودک شما ممکن است بخواهد بتواند راحتتر دوچرخه سواری کند یا با دوستانش بدود. سعی کنید برای اهداف کودک خود زمان تعیین نکنید. به عنوان مثال، فکر نکنید کودکتان باید در یک ماه به هدفی برسد. اهداف کوچکتری را تعیین کنید، مثلاً هر هفته کمی بیشتر دوچرخه سواری کند.
- به کودک خود بیاموزید که تمام روز فعال باشد. لزومی ندارد که فعالیت به معنای ورزش منظم هر روز باشد. کودک شما میتواند با ایجاد تغییرات کوچک در طول روز، فعالتر باشد. به عنوان مثال، در صورت امکان به جای سوار شدن ماشین، پیادهروی یا دوچرخه سواری نمایید. به جای آسانسور با فرزندتان از پلهها استفاده کنید.
- زمان تماشای تلویزیون و بازیهای رایانهای فرزندتان را محدود نمایید. این کار به کودک شما کمک میکند که هر روز به اندازه کافی بخوابد، فعالیت بدنی انجام دهد و تعامل اجتماعی داشته باشد. محدودیت روزانه این دسته فعالیتها برای کودکان 2 تا 5 سال معمولاً 1 ساعت و برای کودکان 6 سال و بالاتر حدود 2 ساعت است. میتوانید برای کودکتان برنامه روزانه طراحی کنید که در آن زمان استراحت، زمان اجرای تکالیف مدرسه، زمان تماشای تلویزیون، زمان اجرای بازی و فعالیتهای ورزشی لحاظ شده باشد. برنامه را در جایی نگه دارید که فرزندتان و هرکسی که از او مراقبت میکند، بتواند آن را ببیند.
- فعالیت و پیشرفت کودک خود را یادداشت کنید. میتوانید این کار را با یادداشت کردن فعالیت روزانه فرزندتان انجام دهید. نوع فعالیت و مدت زمانی که فرزندتان آن را انجام داده است را در نظر گرفته و پیشرفت فرزندتان را ثبت کنید.
